όλοι και όλες

Προσπαθώ να απευθύνομαι όταν μιλώ στο κοινό χρησιμοποιώντας και τα δύο γένη. Όλοι και όλες. Αυτό ακούγεται πολλές φορές κάπως κακόηχο άσε που κάνει το λόγο πιο μακροσκελή, μπορεί να μπερδευτείς κιόλας στις καταλήξεις. Και βλέπω πολλούς αλλά και πολλές να αντιδρούν. Εντάξει τώρα διεκδικείς την ισότητα έτσι; Και στο κάτω κάτω εννοείται πως όταν λέμε όλοι εννοούμε όλοι οι άνθρωποι και όχι όλοι οι άνδρες. Για μένα είναι ένα παιχνίδι. Ένα παιχνίδι πάνω σε αυτά που έχουμε συνηθίσει και δεχόμαστε ή προσπερνάμε ως δεδομένα. Ακούγεται σαν παραφωνία. Μπορεί να είναι και εκκεντρικό (queer). Αλλά όταν μιλάμε για έναν κόσμο που ο χώρος του ιδιωτικού είναι διαιρεμένος σε δύο γένη, άνδρες που είναι, κάνουν ή σκέφτονται κάτι και γυναίκες που είναι, κάνουν ή σκέφτονται κάτι άλλο, από πού κι ως που σε θέματα που άπτονται του δημόσιου το γένος που υπερισχύει να είναι ένα; Κι από πού κι ως που αυτό να είναι το αρσενικό το οποίο είναι αυτό που εμπεριέχει και το θηλυκό; Οι φοιτητές, οι εργαζόμενοι, οι καταπιεσμένοι, οι φτωχοί… Λες και οι σπουδές σημαίνουν το ίδιο για άνδρες και γυναίκες, λες και τα ζητήματα της εργασίας είναι κοινά και για τα δύο φύλα, λες και η φτώχεια επίσης δεν έχει φύλο. Κι επειδή οι γυναίκες εγκαλούνται με το θηλυκό γένος μόνο στον ιδιωτικό βίο (εσείς οι γυναίκες, όλες οι γυναίκες) καλό είναι να νιώθουν πως το δημόσιο δεν είναι ένας χώρος που βρίσκονται παρεμπιπτόντως ή ότι οι όροι που συμμετέχουν είναι να απολέσουν τη «γυναικεία ταυτότητα» (αυτή δηλαδή που τις ταυτίζει με το ιδιωτικό). Αλλά βρίσκονται εκεί για να συνειδητοποιήσουν και να αναρωτηθούν γιατί είναι αποκλεισμένες, γιατί είναι περισσότερο φτωχές, γιατί έχουν πιο περιορισμένη πρόσβαση σε σπουδές, καλές δουλειές, σύνταξη. Γιατί εν τέλει σε αυτόν τον άδικο κόσμο είναι αυτές που αδικούνται περισσότερο. Και να συνειδητοποιήσουν πως η ταύτισή τους με το ιδιωτικό (μάνα, σύζυγος, νοικοκυρά, γκόμενα) δεν είναι ένα βάρος ή μια χαρά που τους έλαχε από τη φύση αλλά κομμάτι της αδικίας που υφίστανται κοινωνικά.

 

μεταξύ ανδρών

 

ας ξανασκεφτούμε την ισότητα και τις ίσες ευκαιρίες

Στοιχεία, που προέρχονται από 21 πανεπιστήμια της χώρας, δείχνουν πως οι γυναίκες κατέχουν μόνο το 28% των πανεπιστημιακών θέσεων (ακαδημαϊκή περίοδος 2004-2005). Προκύπτει ακόμη ότι σε ποσοστό 60% επί του συνόλου, καταλαμβάνουν τις χαμηλότερες ιεραρχικά βαθμίδες (επίκουρων - λεκτόρων), ενώ 26% είναι ενταγμένες στη βαθμίδα των αναπληρωτών καθηγητών και μόλις 14% στην ανώτερη ιεραρχικά βαθμίδα των τακτικών καθηγητών. Μάλιστα, η ανώτερη βαθμίδα εμφανίζεται ως «ιδιαιτέρως απρόσιτη» για τις γυναίκες εργαζόμενες τόσο σε σχολές ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών όσο και σε σχολές φυσικών επιστημών, μηχανικής και τεχνολογίας. Στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν για την εξέλιξή τους, γίνεται αναφορά στις ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις -που προϋποθέτουν πολύ χρόνο και προσήλωση για την παραγωγή ερευνητικού και συγγραφικού έργου-γεγονός που συχνά τις φέρνει σε σύγκρουση με τον οικογενειακό τους ρόλο, αποστασιοποίηση από τις δουλειές του σπιτιού και τη φροντίδα των παιδιών και περικοπή ωρών ύπνου.

 

μπλοκ ζωγραφικής

Στέκομαι στο ταμείο του σούπερ μάρκετ και περιμένω τη σειρά μου. Μπροστά μου ένα νεαρό ζευγάρι μεταναστών. Η κοπέλα κρατά ένα μωρό στην αγκαλιά της. Έχουν πολύ ωραία διάθεση, παίζουν με το μωρό, μιλούν, κοιτάζονται. Η ταμίας έχει αρχίσει να χτυπάει τα πράγματά τους. Τρόφιμα, λαχανικά, γάλα. Τέτοια πράγματα. Κάποια στιγμή η κοπέλα καρφώνεται στην οθόνη που φαίνεται το σύνολο. «Τι; Είναι κιόλας 8 ευρώ;» σκοτεινιάζει. Το αγόρι απομακρύνεται διακριτικά προς την έξοδο. Η βρώμικη δουλειά είναι γυναικεία υπόθεση πάντα. Ξεχωρίζει κάπως τα πράγματα που έχουν απομείνει. Τα άμεσης ανάγκης και τα λιγότερο απαραίτητα. Κάθε ένα από τα πράγματα που περνάνε κι ένα βλέμμα στην οθόνη. 10 ευρώ, 12 ευρώ, 13 ευρώ. Έχει 15 ευρώ για τα ψώνια της. Έχουν μείνει δύο πράγματα. Γιαουρτάκια με γεύση φρούτων για το μωρό κι ένα μπλοκ ζωγραφικής. Ταλαντεύεται για λίγο και δείχνει τα γιαουρτάκια. Τα μπλοκ πάει στην άκρη. Κάποια άλλη φορά.

Ταράχτηκα. Την κοίταξα. Φαινόταν ανακουφισμένη. Πήρε αυτά που χρειάζονταν. Το μπλοκ είναι πολυτέλεια. Άσε που το μωρό είναι ακόμη μικρό για τέτοια. Παίρνω το μπλοκ και το βάζω στα πράγματά μου. Το σπρώχνω διακριτικά στις σακούλες της εκεί που έσκυψε να βάλει το μωρό στο καρότσι. Συνάντησα για λίγο το βλέμμα της κοπέλας στο ταμείο, της κυρίας που ακολουθούσε μετά από μένα. Δεν είπαμε τίποτα. Δεν υπήρχε τίποτα να πούμε. Το μόνο που θα μπορούσε να ακουστεί εκείνη τη στιγμή ήταν ένας λυγμός. Κρατήθηκα μέχρι να φτάσω στο σπίτι.

 

το εθνικό συμφέρον

ΔΕΝ ΔΕΝ ΔΕΝ

 

ράψιμο και ραπτική

Ράψιμο για το σπίτι.

 

μαγείρεμα και μαγειρική

Μαγείρεμα στο σπίτι για την οικογένεια.

 

ο μυστικός σιδηρόδρομος

When you are feeling blue,
When you are feeling down.
Just do what Simon did;
Go underground.
Down there in the dark,
You hear a happy sound.
It’s the secret railroad.
Adventure bound!
You better climb on board
the train’s about to leave.
All you need is a passenger.
Your tickets, please!

 

γυναίκες ανεξάρτητες, ελεύθερες και πετυχημένες ή γυναίκες ανέραστες;

Με αφορμή την παρουσίαση του πειράματος του Asch (1946) που έδειξε πως το επίθετο θερμός/ή (ψυχρός/ή) είναι κεντρικό στον τρόπο που οργανώνουμε την αντίληψή μας για πρόσωπα ή ομάδες (το άλλο χαρακτηριστικό είναι το ικανός/ή, βλέπε Eagly, 1987 και Glick και Fiske, 2001), έκανα ένα αντίστοιχο πείραμα με τις φοιτήτριές μου. Έδωσα ερωτηματολόγια που περιείχαν μια λίστα από επίθετα και τους ζητούσα να σκεφτούν ένα υποθετικό πρόσωπο. Στα μισά από τα ερωτηματολόγια που δόθηκαν τα επίθετα είχαν αρσενική κατάληξη ενώ στα άλλα μισά τα επίθετα είχαν θηλυκή κατάληξη. Επίσης, η λίστα των επιθέτων στα μισά ερωτηματολόγια συμπληρώνονταν από το επίθετο θερμός/ή και στα άλλα μισά από τα επίθετο ψυχρός/ή. Εκτός από το θερμός/ή και ψυχρός/ή τα επίθετα ήταν τα εξής: γενναιόδωρος/-η, έξυπνος/-η, ευτυχισμένος/-η, ευδιάθετος/-η, δημοφιλής, αξιόπιστος/-η, φιλάνθρωπος/-η, σοβαρός/-ή, συγκρατημένος/-η. Σύμφωνα με τον Asch τα επίθετα αυτά συμπληρώνουν την περιγραφή ενός πετυχημένου προσώπου.

 

ευχές

Κάθε πρωί, όταν ξυπνώ υπό τη σκέπη του ουρανού, νιώθω ότι για μένα είναι πρωτοχρονιά. Γι’ αυτό μισώ αυτές τις τακτές πρωτοχρονιές που μετατρέπουν τη ζωή και το ανθρώπινο πνεύμα σε μια εμπορική εταιρεία με τον ισολογισμό της και τον προϋπολογισμό της για νέα χρήση. Αυτές οι πρωτοχρονιές μας κάνουν να χάνουμε την αίσθηση της συνέχειας της ζωής και του πνεύματος. Καταλήγουμε να πιστέψουμε στα σοβαρά ότι από τον ένα χρόνο στον άλλο υπάρχει μια συνέχεια και ότι αρχίζει μια νέα ιστορία. Έτσι, κάνουμε σχέδια και μετανιώνουμε για τις ανοησίες μας κτλ. Κτλ. Γι’ αυτό φταίνε γενικά οι ημερομηνίες…