Η βίλα Ζωγράφου είναι σύνθημα γραμμένο σε χιλιάδες προκηρύξεις, είναι αίτημα στο στόμα χιλιάδων ζωγραφιωτών και ζωγραφιωτισσών, είναι πανό στους δρόμους του Ζωγράφου, γκράφιτι στους τοίχους της μάντρας που κάνει το χώρο «αόρατο» και απρόσιτο, είναι τίτλος σε δεκάδες άρθρα, αλλά είναι κυρίως ρήξη. Ρήξη ενάντια σε ένα εχθρικό πλέγμα συμφερόντων που υπηρετούνται πιστά από τη δημοτική αρχή και επιδιώκουν να ενταφιάσουν τα τελευταία στρέμματα αδόμητου χώρου στο δήμο Ζωγράφου κάτω από το μπετόν ενός κολοσσιαίου εμπορικού κέντρου. Ρήξη ενάντια στο ΥΠΕΧΩΔΕ και την καταστροφική για το περιβάλλον πολιτική του σε μια εποχή που η κλιματική αλλαγή απειλεί το παρόν και το μέλλον όλων μας. Ρήξη με το κεφάλαιο που εκμεταλλεύεται ότι βρει μπροστά του με μόνο στόχο τη συνεχή αύξηση των κερδών του. Ρήξη με τον ατομισμό τις λογικές ανάθεσης, ήττας και παραίτησης από τους συλλογικούς αγώνες.
Η επιτροπή αγώνα κατοίκων για να γίνει το κτήμα Ζωγράφου κτήμα του λαού
Είναι τώρα δυόμιση χρόνια που η μαχητική αυτή επιτροπή δεν έχει λείψει ούτε μέρα από τους δρόμους της συνοικίας, με συνεχείς εξορμήσεις και ενημερώσεις, καλέσματα σε κινητοποιήσεις, αφισοκολλήσεις, ακτιβισμούς, εκδηλώσεις κτλ καταφέρνοντας να κάνει το θέμα της βίλας κυρίαρχο στην τοπική κοινωνία και να απονομιμοποιήσει τα σχέδια της δημοτικής αρχής για την τσιμεντοποίηση του χώρου. Παράλληλα, η επιτροπή έχει αξιοποιήσει όλα τα ένδικα μέσα, των ΜΜΕ και των κεντρικών παρεμβάσεων στη Βουλή και το ΥΠΕΧΩΔΕ. Η επιτροπή ενοχλεί και η δημοτική αρχή χρησιμοποίησε τη συκοφάντηση του κινήματος στο συμπολιτευόμενο τύπο και την καταστολή. Στην περυσινή είσοδο στο κτήμα (19/6) ο δήμαρχος απάντησε με ΜΑΤ. Σε εκείνη την κινητοποίηση παρά τις προβοκάτσιες του δημάρχου (με τρικάκι καλούσε τον κόσμο του Ζωγράφου σε συγκέντρωση στο Σύνταγμα για την ακρίβεια υπογράφοντας ως…επιτροπή κατοίκων!) εκατοντάδες κάτοικοι μπήκαν στο κτήμα παρά την παρουσία των ΜΑΤ, έκαναν το γλέντι τους και φεύγοντας πήραν μαζί την ογκώδη μεταλλική πόρτα της κεντρικής εισόδου. Η συμβολική της περιφορά στη γειτονιά και η κατάθεσή της στην πλατεία Γαρδένια συμβόλιζε το «οριστικό» άνοιγμα του χώρου. Ήταν μια πρώτη μεγάλη νίκη που μας γέμισε με ενθουσιασμό και αισιοδοξία.
Το αίτημα να ανοίξει το κτήμα στο λαό του Ζωγράφου
Η πόρτα στο μεταξύ ξανατοποθετήθηκε στη θέση της αλλά ξέραμε πως αυτό ήταν μόνο προσωρινό. Στο μεταξύ τα σχέδια για το εμπορικό κέντρο έχουν σκαλώσει στο ΥΠΕΧΩΔΕ και στην αναμονή προεδρικού διατάγματος για τη χρήση του χώρου (να σημειωθεί πως ο δήμαρχος συνέταξε συμβόλαια με την οικογένεια Ζωγράφου που περιλαμβάνουν το χτίσιμο εμπορικού κέντρου ενώ το ΣτΕ απαγόρευε οποιαδήποτε έκδοση οικοδομικών αδειών πριν την έκδοση προεδρικού διατάγματος) κάτι που έχει αποδείξει ακόμη και στους/στις πιο δύσπιστες πως ο αγώνας φέρνει αποτελέσματα. Όμως οι πόρτες του κτήματος παραμένουν ερμητικά κλειστές για τους κατοίκους παρά το αίτημα της επιτροπής αλλά και τις πιέσεις της αντιπολίτευσης στο δημοτικό συμβούλιο. Ο δήμαρχος δήλωσε τόσο στο δημοτικό συμβούλιο όσο και στον τοπικό τύπο πως κάτι τέτοιο θα ήταν ενάντια στα συμφέροντα της οικογένειας Ζωγράφου αφού η οικειοποίηση του χώρου από τους κατοίκους θα έκανε πολύ δύσκολο να χτιστεί οτιδήποτε…Τόσο απροσχημάτιστα!
Το Φεστιβάλ
Γι’ αυτό το διήμερο φεστιβάλ στη βίλα Ζωγράφου στις 10 και 11 Ιουλίου αποτελούσε μεγάλο στοίχημα: να ανοίξει το κτήμα στους κατοίκους της γειτονιάς για μεγάλο χρονικό διάστημα ούτως ώστε να μπορούν να μπουν και να το χαρούν όσο το δυνατόν περισσότεροι/ες και για περισσότερο χρόνο. Η προετοιμασία του φεστιβάλ είχε δουλειές για όλους και όλες. 750 αφίσες τοιχοκολλήθηκαν και 6.000 τετρασέλιδα μοιράστηκαν στη γειτονιά σε σχεδόν καθημερινά ραντεβού για εξορμήσεις στη συνοικία, στις καφετέριες, για θυροκολλήσεις, δελτία τύπου, ηχογραφημένο μήνυμα με ντουντούκα στη γειτονιά, πανό αναρτημένα σε κεντρικά σημεία του δήμου. Κι ήταν αρκετός ο νέος κόσμος που ανέλαβε καθήκοντα και πρωτοβουλίες με μεράκι και ενθουσιασμό.
Το φεστιβάλ ξεκίνησε την Παρασκευή 10 Ιουλίου με μουσική πορεία από την πλατεία Γαρδένια. Την αγωνία πριν την είσοδο (υπήρχαν εναλλακτικά σχέδια για την πραγματοποίηση του φεστιβάλ στο πάρκο γύρω από το κτήμα σε περίπτωση παρεμπόδισης της εισόδου από αστυνομικές δυνάμεις) διαδέχθηκαν τα πρώτα χαμόγελα. Και μετά δουλειά. Κάτοικοι μετέφεραν υλικά στήνοντας τις βασικές εγκαταστάσεις δίνοντας ζωή στο χώρο για να ακολουθήσουν το πρώτο βράδυ ήχοι από παραδοσιακά συγκροτήματα, τσαμπούνες και πολύς χορός από κατοίκους κάθε ηλικίας που είτε μπήκαν στο κτήμα με την πορεία είτε άρχισαν να συρρέουν αργότερα. Το πρωινό μας βρήκε στη φύση λίγα μέτρα μακριά από την τσιμεντούπολη κι όμως χιλιόμετρα από αυτήν…
Την επόμενη μέρα το κτήμα παρέμεινε ανοικτό όλη τη μέρα δίνοντας την ευκαιρία στους κατοίκους να περιηγηθούν στο χώρο. Το απόγευμα του Σαββάτου βρήκε το κτήμα γεμάτο κατοίκους, άλλους και άλλες να παρακολουθούν τη συνάντηση-συζήτηση μεταξύ κινημάτων ελεύθερων χώρων για ανταλλαγή εμπειριών και συντονισμό δράσεων, άλλους και άλλες να περιηγούνται στο χώρο, άλλους και άλλες να έχουν στηθεί γύρω από τα μουσικά συγκροτήματα και άλλους και άλλες να επιδίδονται σε…επαναστατική γυμναστική σύμφωνα με το πρόγραμμα του φεστιβάλ.
Και τα τείχη έπεσαν…
Σίγουρα από τις πιο πετυχημένες και ευρείας αποδοχής εκδηλώσεις του διημέρου ήταν η επαναστατική γυμναστική που περιελάμβανε το ξήλωμα από τους κατοίκους, μέρους της υψηλής παράνομης περίφραξης, που έκανε το χώρο «αόρατο» και απρόσιτο. Τώρα έχει αρχίσει να γίνεται ορατό και προσβάσιμο ένα πάρκο συνολικής έκτασης 22 στρεμμάτων (μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο) στην καρδιά του πιο πυκνοδομημένου δήμου της Ευρώπης!
«ΠΑΡΚΟ ΝΑ ΓΙΝΕΙ!!!» (το κεντρικό σύνθημα του φεστιβάλ) ήταν η απαίτηση εκατοντάδων Ζωγραφιωτών και Ζωγραφιωτισσών κάθε ηλικίας που εκφράστηκε με την παρουσία και την ενεργή συμμετοχή τους στο φεστιβάλ. Ο αγώνας για τη βίλα Ζωγράφου έχει κερδίσει τον κόσμο της γειτονιάς κι έχει αλλάξει συνειδήσεις αφού ένα μεγάλο κομμάτι κόσμου βλέπει σε αυτήν τη διεκδίκηση (και σε άλλες που σχετίζονται με την τσιμεντοποίηση των δεντρόφυτων πλατειών του δήμου για να κατασκευαστούν υπόγεια παρκινγκ) τις αντιφάσεις της κεφαλαιοκρατικής εκμετάλλευσης και της νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης να έρχονται στην επιφάνεια. Κι είναι ακριβώς σε αυτές τις διεκδικήσεις που μπορούν να δουν πως η δράση τους έχει απτό αποτέλεσμα. Ενδεικτικό είναι το γεγονός πως ελάχιστα καταστήματα της περιοχής αρνήθηκαν να βάλουν στα μαγαζιά τους την πρόσκληση για το φεστιβάλ παρόλο που αυτό αποτελούσε πρόσκληση σε μια «παράνομη» εκδήλωση! Τέτοια είναι η απονομιμοποίηση της δημοτικής αρχής και των σχεδίων της για το χώρο. Τέτοια είναι η συνείδηση της απαίτησης να ανοίξει για τους κατοίκους ο τελευταίος πνεύμονας πρασίνου στη συνοικία.
Η επιτυχία του φεστιβάλ έρχεται σε μια δύσκολη συγκυρία με τις δυνάμεις του συστήματος να εντείνουν την καταστολή και την επίθεση στη συλλογική έκφραση και ελευθερίες. Οι κάτοικοι απαντούν έμπρακτα και ριζοσπαστικά στέλνοντας σαφές μήνυμα στο δήμαρχο και στο ΥΠΕΧΩΔΕ. Ο αγώνας συνεχίζεται σε δυσκολότερες συνθήκες και η ανάγκη για αλληλεγγύη και συντονισμό με άλλα κινήματα ελεύθερων χώρων της Αθήνας, όπως διατυπώθηκε στην ανοιχτή συζήτηση που πραγματοποιήθηκε, είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία.
