κατασκευάζοντας το φύλο

Μολονότι έχουν περάσει δύο αιώνες από το Διαφωτισμό, εποχή κατά την οποία ο Λόγος περί φύσης εγκαθιδρύθηκε ως κυρίαρχο παράδειγμα στη Δύση, η βιολογία αποτελεί ακόμη και σήμερα το κυριότερο μέσο σύστασης και εδραίωσης ποικίλων ιεραρχικών κατηγοριοποιήσεων και «διαφορών». Η φυσικοποίηση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη νομιμοποίηση κοινωνικών σχέσεων, σχέσεων εξουσίας, ως οικουμενικών, αναλλοίωτων στο χρόνο, αναπόφευκτων «βιολογικών δεδομένων». Ιδιαίτερα στην περίπτωση των σχέσεων του φύλου, παρ’ όλες τις αμφισβητήσεις της «φυσικότητας» από την κοινωνική θεωρία, η οποία παρήχθη τόσο στο χώρο των κοινωνικών επιστημών όσο και σε εκείνο των κοινωνικών κινημάτων, ο λόγος περί «φυσικών», «βιολογικών» διαφορών, στις οποίες ανάγονται κοινωνικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα φύλα, φαίνεται να είναι ακόμη ισχυρός και αυτονόητος. Αυτή η πολιτισμικά αυτονόητη «φυσικότητα» του φύλου ίσως αποτελεί και τον κυριότερο λόγο για τον οποίο, όπως έχουν δείξει οι ανθρωπολόγοι και ιστορικοί, η έμφυλη διαφορά χρησιμοποιείται ως πρωταρχικός τρόπος νοηματοδότησης άλλων κοινωνικών διαφοροποιήσεων.

sasha_waltz.jpg

Το βιβλίο του ιστορικού Thomas Laqueur, Κατασκευάζοντας το φύλο. Σώμα κι κοινωνικό φύλο από τους αρχαίους Έλληνες εως τον Φρόυντ (εκδόσεις Πολύτροπον), συμβάλει αποφασιστικά στην ανατροπή αυτής της παλιάς και βαθιά ριζωμένης, ιδιαίτερα στις δυτικές κοινωνίες, αντίληψης για τη «βιολογία» ως φυσικό, αδιαμφισβήτητο κριτήριο ταξινόμησης και διάκρισης των ανθρώπων σε «άνδρες» και «γυναίκες», και δείχνει ότι το έμφυλο σώμα, η βιολογική/ανατομική διαφορά δεν είναι ένα βιολογικό δεδομένο, όπως πιστεύουμε, αλλά μια συγκεκριμένη κοινωνική/πολιτισμική και εντέλει πολιτική χειραγώγηση της πολύμορφης ανθρώπινης βιολογίας. Η πολυμορφία αυτή, σύμφωνα με βιολόγους, φυσικούς ανθρωπολόγους και προϊστοριολόγους, συνίσταται σε ένα συνεχές, το οποίο εκτείνεται από το απόλυτο αρσενικό ως το απόλυτο θηλυκό και εμπεριέχει διάφορες διαβαθμίσεις του αρσενικού και του θηλυκού. Αλλά, όπως λέει και ο ίδιος ο Laqueur κλείνοντας το βιβλίο του: «Κατά βάση, όμως, το περιεχόμενο της ομιλίας για τη βιολογική διαφορά των φύλων δεν περιορίζεται από τα δεσμά των γεγονότων και παραμένει εξίσου ελεύθερο στο παιχνίδι του νου».

Πιο συγκεκριμένα, ο Laquer στο βιβλίο αυτό δείχνει ότι η βιολογική, ανατομική διαφορά άνδρα-γυναίκας, όπως εμείς την ορίζουμε σήμερα, δηλαδή ως διχοτομία, ως αντίθεση δύο ριζικά διαφορετικών φυσιολογιών, σωματικών μορφολογιών-της ανδρικής και της γυναικείας-, δεν αποτελεί παρά μια συγκεκριμένη εννοιολόγηση, δηλαδή το «μοντέλο των δύο φύλων», το οποίο επικρατεί στη Δύση από την εποχή του Διαφωτισμού και μετά. Από την αρχαιότητα εως τον 18ο αιώνα επικρατούσε το μοντέλο του ενιαίου φύλου, της ενιαίας σάρκας. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, τα δύο φύλα έχουν την ίδια ανατομία: η γυναίκα δεν είναι παρά ένας άνδρας με όρχεις και πέος, που εκκρίνει σπερματικό υγρό. Τα «ανδρικά» αυτά γεννητικά/σεξουαλικά όργανα βρίσκονται στο εσωτερικό του γυναικείου σώματος και επομένως δεν είναι ορατά, εξωτερικά, όπως του άνδρα. Η μετάβαση αυτή στην αντίληψη περί δύο φύλων με τελείως διαφορετική ανατομία και φυσιολογία συνδέεται με αλλαγές στο ευρύτερο πεδίο των κοινωνικών σχέσεων του φύλου (απόσπασμα από το προλογικό σημείωμα του Κώστα Γιαννακόπουλου στο βιβλίο).

Διαβάστε και εδώ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s